Merzifon

Şehrin Kuzeyinde ve en yüksek noktasında yaklaşık olarak otuz - kırk dekarlık bir alan üzerinde tesis edilmiş irili ufaklı muhtelif pavyonlardan oluşmuştur. Tapu sicil kaydına göre müessesenin Amerikan Misyoner Cemiyeti tarafından ilk kuruluş tarihi : Eylül 1292, (1876) dır. O zaman göre oldukça büyük ve konforlu bir Hastanesi, modern örgütlü kız ve erkeklere ait Okulu, zengin Kütüphanesi, Müzesi, Eczanesi, Laboratuarı, Marangoz Atölyesi, Sineması ve Rasathanesi vardı. Merzifon Amerikan Kolejinin sıcaklık, basınç ve yağış ölçen Rasathanesinin, 1847 den sonra Anadolu’da kurulan özel Rasatların en ciddilerinden olduğu Milli Eğitim Bakanlığınca yayınlanan «Tanzimat» adlı kitapta belirtilmektedir. Bu Koleje tahsil için Anadolu şehirlerinden başka Balkan Devletleri uyruklu öğrenciler de gelirdi. Birinci Dünya savaşı sırasında siyasî ilişkilerini kesen Amerikalılar, Koleji geçici olarak terk ettiklerinden bir süre (Şifa Yurdu) adiyle askerî hastane olarak kullanıldı. Mütarekeden sonra yöneticileri geri gelerek öğrenimi yine sürdürmeye başlamışlardır. Öğretim heyeti arasında kadın ve erkek Türk öğretmenler de bulunuyordu. Harbin henüz kesin bir barışa bağlanmadığı, mütarekenin bu karışık günlerinde Rum öğrenciler Pontus Kulübü adıyla gizli bir cemiyet (Dernek) kurulduğu, Türk öğrencilerinden birkaç uyanık genç ve bir kadın tarafından Hükümete ihbar edilmesi üzerine Amasya’daki Merkez Ordusu Komutanı’nın emriyle 28 Şubat 1337 (1921) de âni baskınla aramalar yapılmış ve Pontusculuk Teşkilâtına (örgütüne) ait birçok gizli ve zararlı belgeler elde edilmiştir. Bu cemiyetin, öğrenci veya öğretmen adı altında Koleje sokulmuş bulunan ve çoğu Samsun, Bafra yörelerinden olan Rumlar tarafından kurulduğu ve merkezinin yabancı Devletlere kadar uzandığı anlaşılmış ve zamanında yakalandıklarından atılımları yarım kalmıştır.

İstiklâl Savaşından sonra yalnız kız öğrencilere ait olarak ilkokul derecesinde (düzeyinde) ve sınırlı kadro ile yine öğretime Milli Eğitim Bakanlığınca izin verilmiş ise de 1938 yılında tüm binalar Hükümetçe satın alınarak Milli Savunma Bakanlığı emrine verilmesi sonunda, müessese tamamen dağılmıştır. Bir süre 8. Kolordu merkezi olarak kullanılmış, daha sonra Kara Astsubay Okulu’na tahsis edilmiştir.